Đã bao lần bạn nói với chính mình “để qua đợt bận này rồi mình sẽ chăm sức khỏe”? Tôi từng nói câu đó không biết bao nhiêu lần. Nhưng rồi đợt bận này nối tiếp đợt bận kia, và “sau này” cứ lùi mãi. Đến một ngày tôi nhận ra: nếu chờ hết bận mới chăm mình thì có lẽ tôi sẽ chờ cả đời. Giữ sức khỏe khi bận rộn không phải là chuyện tìm thêm thời gian mình không có, mà là học cách lồng việc chăm sóc bản thân vào chính những giờ phút đang trôi qua. Nếu bạn đang ở tuổi 35-45, vừa làm mẹ, làm vợ, vừa gánh công việc, tôi viết bài này cho bạn, và cho cả tôi của ngày trước.
Vì sao phụ nữ bận rộn hay bỏ quên sức khỏe
Tôi nghĩ đây không phải lỗi của riêng ai. Có những lý do rất thật khiến chúng ta xếp sức khỏe xuống cuối danh sách:
- Sức khỏe không “kêu to”. Một email chưa trả lời hay bữa cơm chưa nấu thì đòi hỏi ngay lập tức, còn cơ thể thì âm thầm chịu đựng đến khi quá tải.
- Ta quen đặt mình sau cùng. Nhiều chị em được nuôi lớn với niềm tin rằng lo cho người khác trước mới là người phụ nữ tốt.
- Cảm giác tội lỗi khi nghỉ. Vừa ngồi xuống nghỉ đã thấy áy náy vì “còn bao việc chưa làm”.
- Ngộ nhận phải làm lớn mới có ích. Ta nghĩ chăm sức khỏe là phải tập gym một tiếng, ăn kiêng nghiêm ngặt, nên thấy bất khả thi rồi bỏ luôn.
Khi hiểu những rào cản này, tôi thôi tự trách và bắt đầu tìm cách nhỏ hơn, dịu hơn, vừa với đời sống thật của mình.
Vi thói quen: chăm mình mà không cần thêm giờ
Điều thay đổi cuộc chơi với tôi là khái niệm “vi thói quen” — những hành động nhỏ đến mức khó mà từ chối, lồng thẳng vào việc đang làm. Vài vi thói quen tôi đang giữ:
- Uống một ly nước khi mở máy tính buổi sáng. Không cần nhớ gì thêm, chỉ móc vào việc sẵn có.
- Đứng dậy vươn vai mỗi khi kết thúc một cuộc gọi. Cuộc gọi là tín hiệu, vươn vai là phần thưởng nhỏ cho cơ thể.
- Đi cầu thang bộ một tầng thay vì thang máy khi không vội.
- Hít thở sâu ba nhịp trước khi bước vào cuộc họp căng. Vừa bình tâm vừa nạp lại chút năng lượng.
- Đi bộ vài phút khi nghe điện thoại thay vì ngồi yên.
Cái hay của vi thói quen là chúng không đòi hỏi ý chí lớn. Bạn không cần “quyết tâm cao độ”, chỉ cần gắn một việc nhỏ vào một việc đã có sẵn. Tôi tin vào sức mạnh của những điều bé xíu làm đều đặn hơn là những kế hoạch hoành tráng làm được vài hôm. Bạn có thể xem thêm cách tôi tổ chức nhịp ngày trong bài Quản lý thời gian cho phụ nữ bận rộn.
Nhận biết sớm dấu hiệu sắp kiệt sức
Kiệt sức không đến trong một đêm. Nó tích tụ từ từ, và nếu biết đọc tín hiệu sớm, ta có thể dừng lại kịp lúc. Đây là những dấu hiệu tôi học cách để ý:
- Mệt mà nghỉ vẫn không lại sức. Ngủ dậy vẫn thấy đuối.
- Dễ cáu, mất kiên nhẫn với những chuyện thường ngày, kể cả với con.
- Mất hứng thú với những việc trước đây mình thích.
- Khó tập trung, hay quên, làm việc gì cũng thấy nặng nề.
- Cơ thể lên tiếng: đau đầu, đau vai gáy, rối loạn giấc ngủ, ăn uống thất thường.
Khi thấy những dấu hiệu này chồng lên nhau, đó là lúc cơ thể và tâm trí đang cầu cứu. Đây là chia sẻ từ trải nghiệm, không phải chẩn đoán. Nếu tình trạng kéo dài, đừng ngại tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Ưu tiên bản thân mà không thấy tội lỗi
Đây là phần khó nhất, và cũng là phần tôi trân trọng nhất. Học cách chăm mình mà không áy náy là cả một hành trình:
- Nghĩ lại về “ích kỷ”. Chăm sức khỏe để có sức lo cho gia đình lâu dài không phải ích kỉ, mà là trách nhiệm với chính những người mình thương.
- Đặt một ranh giới nhỏ. Có thể chỉ là 15 phút mỗi ngày cho riêng mình, và cho phép bản thân giữ lấy khoảng ấy.
- Bỏ tiêu chuẩn hoàn hảo. Nhà không cần sạch tuyệt đối, việc không cần xong 100% mới được nghỉ. Đủ tốt là được.
- Nhờ giúp đỡ. San sẻ việc nhà với chồng con không phải là mình kém cỏi, mà là cùng nhau xây tổ ấm.
- Nói lời tử tế với chính mình. Cách ta tự nói chuyện với bản thân định hình cả tâm trạng.
Tôi muốn bạn nhớ: bạn xứng đáng được chăm sóc, kể cả khi danh sách việc chưa hết. Việc không bao giờ hết đâu, nhưng sức khỏe thì có hạn. Để tìm thêm sự cân bằng, bạn có thể đọc Cân bằng giữa gia đình và bản thân và bức tranh tổng thể tại Sức khỏe & năng lượng phụ nữ 35-45.
Câu chuyện nhỏ của tôi
Những năm quản lý thương mại điện tử ở Đông Nam Á, tôi đeo cái mác “người phụ nữ làm được tất cả”. Sáng lo con đi học, ngày họp xuyên múi giờ, tối về vẫn mở máy trả lời tin nhắn. Tôi tự hào về điều đó, cho đến một buổi tối tôi ngồi bệt xuống sàn bếp, không phải vì đau ốm, mà vì cạn kiệt. Tôi không còn chút năng lượng nào để cười với con.
Đêm ấy tôi tự hỏi mình đang chạy về đâu. Tôi bắt đầu thay đổi, không phải bằng một cuộc cách mạng, mà bằng những vi thói quen bé xíu và việc cho phép mình nghỉ 15 phút mỗi ngày mà không thấy tội lỗi. Điều kỳ diệu là khi tôi chăm mình tốt hơn, tôi lại làm việc và làm mẹ tốt hơn. Bởi với tôi, mọi trải nghiệm đều là quan hệ con người, và mối quan hệ đầu tiên cần được nuôi dưỡng chính là mối quan hệ với bản thân mình.
Bạn không thể rót từ một chiếc bình rỗng. Chăm mình không phải là lấy đi của ai, mà là để mình còn đủ đầy mà cho đi.
Khi nào nên gặp bác sĩ
Những chia sẻ trên là trải nghiệm cá nhân, không thay thế tư vấn y tế. Hãy tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia khi bạn nhận thấy:
- Mệt mỏi, kiệt sức kéo dài dù đã cố nghỉ ngơi.
- Mất ngủ triền miên hoặc rối loạn giấc ngủ.
- Cảm giác buồn bã, mất hứng thú, lo âu kéo dài.
- Các triệu chứng cơ thể dai dẳng như đau đầu, đau ngực, tim đập nhanh.
Chăm sóc sức khỏe tinh thần cũng quan trọng như thể chất. Bạn có thể tham khảo thêm Chăm sóc sức khỏe tinh thần cho phụ nữ, và luôn nhớ rằng tìm sự trợ giúp chuyên môn là dấu hiệu của sự mạnh mẽ.
Câu hỏi thường gặp
1. Tôi quá bận, làm sao có thời gian chăm sức khỏe?
Bí quyết không phải tìm thêm giờ mà là lồng những vi thói quen vào việc đang làm, như uống nước khi mở máy tính hay vươn vai sau mỗi cuộc gọi. Vài phút rải đều trong ngày cộng lại thành nhiều điều tốt cho cơ thể.
2. Làm sao để nghỉ ngơi mà không thấy tội lỗi?
Hãy nhìn việc chăm mình như cách giữ sức để lo cho gia đình lâu dài. Bắt đầu bằng một ranh giới nhỏ, ví dụ 15 phút mỗi ngày, và tự nhắc rằng bạn xứng đáng được chăm sóc kể cả khi việc chưa xong.
3. Làm sao biết mình sắp kiệt sức?
Vài dấu hiệu thường gặp là mệt mà nghỉ không lại sức, dễ cáu gắt, mất hứng thú và khó tập trung. Khi những dấu hiệu này chồng lên nhau và kéo dài, hãy chậm lại và cân nhắc gặp bác sĩ hoặc chuyên gia.
Về tác giả — Tuyết Ngân
Tôi là Tuyết Ngân, sinh năm 1992 tại Hà Tĩnh, về Hà Nội học Tài chính – Ngân hàng và có 8 năm quản lý thương mại điện tử ở Đông Nam Á. Là một người vợ, người mẹ, tôi viết để đồng hành cùng những người phụ nữ đang học cách sống khỏe và hạnh phúc mỗi ngày. Với tôi, mọi trải nghiệm đều là quan hệ con người. Về tôi
Leave a Reply